https://dharmawiki.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Adiparva_Adhyaya_43_%28%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A4%BF_%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AA%E0%A5%A9%29 2026-04-12T05:33:29Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.35.4 https://dharmawiki.org/index.php?title=Adiparva_Adhyaya_43_(%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A4%BF_%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AA%E0%A5%A9)&diff=120712&oldid=prev 2019-10-16T11:43:27Z

<p>NEW PG</p> <p><b>New page</b></p><div>तक्षक उवाच<br /> <br /> यदि दष्टो मयेह त्वं शक्तः किंचिच्चिकित्सितुम्।<br /> <br /> ततो वृक्षं मया दष्टमिमं जीवय काश्यप॥ 1-43-1<br /> <br /> परं मन्त्रबलं यत्ते तद्दर्शय यतस्व च।<br /> <br /> न्यग्रोधमेनं धक्ष्यामि पश्यतस्ते द्विजोत्तम॥ 1-43-2<br /> <br /> काश्यप उवाच<br /> <br /> दश नागेन्द्र वृक्षं त्वं यद्येतदभिमन्यसे।<br /> <br /> अहमेनं त्वया दष्टं जीवयिष्ये भुजङ्गम॥ 1-43-3<br /> <br /> सौतिरुवाच<br /> <br /> एवमुक्तः स नागेन्द्रः काश्यपेन महात्मना।<br /> <br /> अदशद्वृक्षमभ्येत्य न्यग्रोधं पन्नगोत्तमः॥ 1-43-4<br /> <br /> स वृक्षस्तेन दष्टस्तु पन्नगेन महात्मना।<br /> <br /> आशीविषविषोपेतः प्रजज्वाल समन्ततः॥ 1-43-5<br /> <br /> तं दग्ध्वा स नगं नागः काश्यपं पुनरब्रवीत्।<br /> <br /> कुरु यत्नं द्विजश्रेष्ठ जीवयैनं वनस्पतिम्॥ 1-43-6<br /> <br /> सौतिरुवाच<br /> <br /> भस्मीभूतं ततो वृक्षं पन्नगेन्द्रस्य तेजसा।<br /> <br /> भस्म सर्वं समाहृत्य काश्यपो वाक्यमब्रवीत्॥ 1-43-7<br /> <br /> विद्याबलं पन्नगेन्द्र पश्य मेऽद्य वनस्पतौ।<br /> <br /> अहं संजीवयाम्येनं पश्यतस्ते भुजङ्गम॥ 1-43-8<br /> <br /> ततः स भगवान्विद्वान्काश्यपो द्विजसत्तमः।<br /> <br /> भस्मराशीकृतं वृक्षं विद्यया समजीवयत्॥ 1-43-9<br /> <br /> अङ्कुरं कृतवांस्तत्र ततः पर्णद्वयान्वितम्।<br /> <br /> पलाशिनं शाखिनं च तथा विटपिनं पुनः॥ 1-43-10<br /> <br /> तं दृष्ट्वा जीवितं वृक्षं काश्यपेन महात्मना।<br /> <br /> उवाच तक्षको ब्रह्मन्नैतदत्यद्भुतं त्वयि॥ 1-43-11<br /> <br /> द्विजेन्द्र यद्विषं हन्या मम वा मद्विधस्य वा।<br /> <br /> कं त्वमर्थमभिप्रेप्सुर्यासि तत्र तपोधन॥ 1-43-12<br /> <br /> यत्तेऽभिलषितं प्राप्तुं फलं तस्मान्नृपोत्तमात्।<br /> <br /> अहमेव प्रदास्यामि तत्ते यद्यपि दुर्लभम्॥ 1-43-13<br /> <br /> विप्रशापाभिभूते च क्षीणायुषि नराधिपे।<br /> <br /> घटमानस्य ते विप्र सिद्धिः संशयिता भवेत्॥ 1-43-14<br /> <br /> ततो यशः प्रदीप्तं ते त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्।<br /> <br /> निरंशुरिव घर्मांशुरन्तर्धानमितो [व्रजेत्]ऽब्रवीच्॥ 1-43-15<br /> <br /> काश्यप उवाच<br /> <br /> धनार्थी याम्यहं तत्र तन्मे देहि भुजङ्गम।<br /> <br /> ततोऽहं विनिवर्तिष्ये स्वापतेयं प्रगृह्य वै॥ 1-43-16<br /> <br /> तक्षक उवाच<br /> <br /> यावद्धनं प्रार्थयसे तस्माद्राज्ञस्ततोऽधिकम्।<br /> <br /> अहमेव प्रदास्यामि निवर्तस्व द्विजोत्तम॥ 1-43-17<br /> <br /> सौतिरुवाच<br /> <br /> तक्षकस्य वचः श्रुत्वा काश्यपो द्विजसत्तमः।<br /> <br /> प्रदध्यौ सुमहातेजा राजानं प्रति बुद्धिमान्॥ 1-43-18<br /> <br /> दिव्यज्ञानः स तेजस्वी ज्ञात्वा तं नृपतिं तदा।<br /> <br /> क्षीणायुषं पाण्डवेयमपावर्तत काश्यपः॥ 1-43-19<br /> <br /> लब्ध्वा वित्तं मुनिवरस्तक्षकाद्यावदीप्सितम्।<br /> <br /> निवृत्ते काश्यपे तस्मिन्समयेन महात्मनि॥ 1-43-20<br /> <br /> जगाम तक्षकस्तूर्णं नगरं नागसाह्वयम्।<br /> <br /> अथ शुश्राव गच्छन्स तक्षको जगतीपतिम्।<br /> <br /> मन्त्रैर्गदैर्विषहरै रक्ष्यमाणं प्रयत्नतः॥ 1-43-21<br /> <br /> सूत उवाच [सौतिरुवाच]<br /> <br /> स चिन्तयामास तदा मायायोगेन पार्थिवः।<br /> <br /> मया वञ्चयितव्योऽसौ क उपायो भवेदिति॥ 1-43-22<br /> <br /> ततस्तापसरूपेण प्राहिणोत्स भुजङ्गमान्।<br /> <br /> फलदर्भोदकं गृह्य राज्ञे नागोऽथ तक्षकः॥ 1-43-23<br /> <br /> तक्षक उवाच<br /> <br /> गच्छध्वं यूयमव्यग्रा राजानं कार्यवत्तया।<br /> <br /> फलपुष्पोदकं नाम प्रतिग्राहयितुं नृपम्॥ 1-43-24<br /> <br /> सौतिरुवाच<br /> <br /> ते तक्षकसमादिष्टास्तथा चक्रुर्भुजङ्गमाः।<br /> <br /> उपनिन्युस्तथा राज्ञे दर्भानापः फलानि च।<br /> <br /> तच्च सर्वं स राजेन्द्रः प्रतिजग्राह वीर्यवान्॥ 1-43-25<br /> <br /> कृत्वा तेषां च कार्याणि गम्यतामित्युवाच तान्।<br /> <br /> गतेषु तेषु नागेषु तापसच्छद्मरूपिषु॥ 1-43-26<br /> <br /> अमात्यान्सुहृदश्चैव प्रोवाच स नराधिपः।<br /> <br /> भक्षयन्तु भवन्तो वै स्वादूनीमानि सर्वशः॥ 1-43-27<br /> <br /> तापसैरुपनीतानि फलानि सहिता मया।<br /> <br /> ततो राजा ससचिवः फलान्यादातुमैच्छत॥ 1-43-28<br /> <br /> विधिना सम्प्रयुक्तो वै ऋषिवाक्येन तेन तु।<br /> <br /> यस्मिन्नेव पले नागस्तमेवाभक्षयत्स्वयम्॥ 1-43-29<br /> <br /> ततो भक्षयतस्तस्य फलात्कृमिरभूदणुः।<br /> <br /> ह्रस्वकः कृष्णनयनस्ताम्रवर्णोऽथ शौनक॥ 1-43-30<br /> <br /> स तं गृह्य्नृपश्रेष्ठः सचिवानिदमब्रवीत्।<br /> <br /> अस्तमभ्येति सविता विषादद्य न मे भयम्॥ 1-43-31<br /> <br /> सत्यवागस्तु स मुनिः कृमिर्मां दशतामयम्।<br /> <br /> तक्षको नाम भूत्वा वै तथा परिहृतं भवेत्॥ 1-43-32<br /> <br /> ते चैनमन्ववर्तन्त मन्त्रिणः कालचोदिताः।<br /> <br /> एवमुक्त्वा स राजेन्द्रो ग्रीवायां संनिवेश्य ह॥ 1-43-33<br /> <br /> कृमिकं प्राहसत्तूर्णं मुमूर्षुर्नष्टचेतनः।<br /> <br /> प्रहसन्नेव भोगेन तक्षकेण त्ववेष्ट्यत॥ 1-43-34<br /> <br /> तस्मात्फलाद्विनिष्क्रम्य [यत्तद्] तदा राज्ञे निवेदितम्।<br /> <br /> वेष्टयित्वा च वेगेन विनद्य च महास्वनम्।<br /> <br /> अदशत्पृथिवीपालं तक्षकः पन्नगेश्वरः॥ 1-43-35<br /> <br /> इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि तक्षकदंशे त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः॥ 43 ॥</div>

P16459