https://dharmawiki.org/index.php?action=history&feed=atom&title=Adiparva_Adhyaya_42_%28%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A4%BF_%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AA%E0%A5%A8%29 2026-04-22T09:01:07Z Revision history for this page on the wiki MediaWiki 1.35.4 https://dharmawiki.org/index.php?title=Adiparva_Adhyaya_42_(%E0%A4%86%E0%A4%A6%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%A3%E0%A4%BF_%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%83_%E0%A5%AA%E0%A5%A8)&diff=120711&oldid=prev 2019-10-16T11:42:08Z

<p>new pg</p> <p><b>New page</b></p><div>शृङ्ग्युवाच<br /> <br /> यद्येतत्साहसं तात यदि वा दुष्कृतं कृतम्।<br /> <br /> प्रियं वाप्यप्रियं वा ते वागुक्ता न मृषा भवेत्॥ 1-42-1<br /> <br /> नैवान्यथेदं भविता पितरेष ब्रवीमि ते।<br /> <br /> नाहं मृषा ब्रवीम्ये[वं]व स्वैरेष्वपि कुतः शपन्॥ 1-42-2<br /> <br /> शमीक उवाच<br /> <br /> जानाम्युग्रप्रभावं त्वां तात सत्यगिरं तथा।<br /> <br /> नानृतं चोक्तपूर्वं ते नैतन्मिथ्या भविष्यति॥ 1-42-3<br /> <br /> पित्रा पुत्रो वयःस्थोऽपि सततं वाच्य एव तु।<br /> <br /> यथा स्याद्गुणसंयुक्तः प्राप्नुयाच्च महद्यशः॥ 1-42-4<br /> <br /> किं पुनर्बाल एव त्वं तपसा भावितः सदा।<br /> <br /> वर्धते च प्रभवतां कोपोऽतीव महात्मनाम्॥ 1-42-5<br /> <br /> सोऽहं पश्यामि वक्तव्यं त्वयि धर्मभृतां वर।<br /> <br /> पुत्रत्वं बालतां चैव त[वावेक्ष्य च]दावैक्ष्यैव साहसम्॥ 1-42-6<br /> <br /> स त्वं शमपरो भूत्वा वन्यमाहारमाचरन्।<br /> <br /> चर क्रोधमिमं हृ[ह]त्वा नैवं धर्मं प्रहास्यसि॥ 1-42-7<br /> <br /> क्रोधो हि धर्मं हरति यतीनां दुःखसंचितम्।<br /> <br /> ततो धर्मविहीनानां गतिरिष्टा न विद्यते॥ 1-42-8<br /> <br /> शम एव यतीनां हि क्षमिणां सिद्धिकारकः।<br /> <br /> क्षमावतामयं लोकः परश्चैव क्षमावताम्॥ 1-42-9<br /> <br /> तस्माच्चरेथाः सततं क्षमाशीलो जितेन्द्रियः।<br /> <br /> क्षमया प्राप्स्यसे लोकान्ब्रह्मणः समनन्तरान्॥ 1-42-10<br /> <br /> मया तु शममास्थाय यच्छक्यं कर्तुमद्य वै।<br /> <br /> तत्करिष्याम्यहं तात प्रेषयिष्ये नृपाय वै॥ 1-42-11<br /> <br /> मम पुत्रेण शप्तोऽसि बाले[न कृश]नाऽकृतबुद्धिना।<br /> <br /> ममेमां धर्षणां त्वत्तः प्रेक्ष्य राजन्नमर्षिणा॥ 1-42-12<br /> <br /> सूत उवाच [सौतिरुवाच]<br /> <br /> एवमादिश्य शिष्यं स प्रेषयामास सुव्रतः।<br /> <br /> प[रि]रीक्षिते नृपतये दयापन्नो महातपाः॥ 1-42-13<br /> <br /> संदिश्य कुशलप्रश्नं कार्यवृत्तान्तमेव च।<br /> <br /> शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं समाहितम्॥ 1-42-14<br /> <br /> सोऽभिगम्य ततः शीघ्रं नरेन्द्रं कुरुवर्धनम्।<br /> <br /> विवेश भवनं राज्ञः पूर्वं द्वाःस्थैर्निवेदितः॥ 1-42-15<br /> <br /> पूजितस्तु नरेन्द्रेण द्विजो गौरमुखस्तदा।<br /> <br /> आचख्यौ च परिश्रान्तो राज्ञः सर्वमशेषतः।<br /> <br /> शमीक वचनं घोरं यथोक्तं मन्त्रिसन्निधौ॥ 1-42-16<br /> <br /> गौरमुख उवाच<br /> <br /> शमीको नाम राजेन्द्र विषये वर्तते [वर्तते विषये] तव।<br /> <br /> ऋषिः परमधर्मात्मा दान्तः शान्तो महातपाः।<br /> <br /> तस्य त्वया नरव्याघ्र सर्पः प्राणैर्वियोजितः॥ 1-42-17<br /> <br /> अवसक्तो धनुष्कोट्या स्कन्धे मौनान्वितस्य च।<br /> <br /> क्षान्तवांस्तव तत्कर्म पुत्रस्तस्य च न [न च]क्षमे॥ 1-42-18<br /> <br /> तेन शप्तोऽसि राजेन्द्र पितुरज्ञातमद्य वै।<br /> <br /> तक्षकः सप्तरात्रेण मृत्युस्तव भविष्यति॥ 1-42-19<br /> <br /> तत्र रक्षां कुरुष्वेति पुनः पुनरथाब्रवीत्।<br /> <br /> तदन्यथा न शक्यं च कर्तुं केनचिदप्युत॥ 1-42-20<br /> <br /> न हि शक्नोति तं यन्तुं पुत्रं कोपसमन्वितम्।<br /> <br /> ततोऽहं प्रेषितस्तेन तव राजन्हितार्थिना॥ 1-42-21<br /> <br /> सूत उवाच [सौतिरुवाच]<br /> <br /> इति श्रुत्वा वचो घोरं स राजा कुरुनन्दनः।<br /> <br /> पर्यतप्यत तत्पापं कृत्वा राजा महातपाः॥ 1-42-22<br /> <br /> तं च मौनव्रतं श्रुत्वा वने मुनिवरं तदा।<br /> <br /> भूय एवाभवद्राजा शोकसंतप्तमानसः॥ 1-42-23<br /> <br /> अनुक्रोशात्मतां तस्य शमीकस्यावधार्य च।<br /> <br /> पर्यतप्यत भूयोऽपि कृत्वा तत्किल्बिषं मुनेः॥ 1-42-24<br /> <br /> न हि मृत्युं तथा राजा श्रुत्वा वै सोऽन्वतप्यत।<br /> <br /> अशोचदमरप्रख्यो यथा कृत्वेह कर्म तत्॥ 1-42-25<br /> <br /> ततस्तं प्रेषयामास राजा गौरमुखं तदा।<br /> <br /> भूयः प्रसादं भगवान्करोत्विह ममेति वै॥ 1-42-26<br /> <br /> श्रुत्वा तद्वचनं राज्ञो मुनिर्गौरमुखस्तदा।<br /> <br /> तमनुज्ञाप्य वेगेन प्रजगाश्रमं गुरोः।<br /> <br /> तस्मिंश्च गतमात्रेऽथ राजा गौरमुखे तदा।<br /> <br /> मन्त्रिभिर्मन्त्रयामास सह संविग्नमानसः॥ 1-42-27<br /> <br /> सम्मन्त्र्य मन्त्रिभिश्चैव स तथा मन्त्रतत्त्ववित्।<br /> <br /> प्रासादं कारयामास एकस्तम्भं सुरक्षितम्॥ 1-42-28<br /> <br /> रक्षां च विदधे तत्र भिषजश्चौषधानि च।<br /> <br /> ब्राह्मणान्मन्त्रसिद्धांश्च सर्वतो वै न्ययोजयत्॥ 1-42-29<br /> <br /> राजकार्याणि तत्रस्थः सर्वाण्येवाकरोच्च सः।<br /> <br /> मन्त्रिभिः सह धर्मज्ञः समन्तात्परिरक्षितः॥ 1-42-30<br /> <br /> न चैनं कश्चिदारूढं लभते राजसत्तमम्।<br /> <br /> वातोऽपि निश्चरंस्तत्र प्रवेशे विनिवार्यते॥ 1-42-31<br /> <br /> प्राप्ते च दिवसे तस्मिन्सप्तमे द्विजसत्तमः।<br /> <br /> काश्यपोऽभ्यागमद्विद्वांस्तं राजानं चिकित्सितुम्॥ 1-42-32<br /> <br /> श्रुतं हि तेन तदभूद्यथा तं राजसत्तमम्।<br /> <br /> तक्षकः पन्नगश्रेष्ठो नेष्यते यमसादनम्॥ 1-42-33<br /> <br /> तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण करिष्येऽहमपज्वरम्।<br /> <br /> तत्र मेऽर्थश्च धर्मश्च भवितेति विचिन्तयन्॥ 1-42-34<br /> <br /> तं ददर्श स नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं पथि।<br /> <br /> गच्छन्तमेकमनसं द्विजो भूत्वा वयोऽतिगः॥ 1-42-35<br /> <br /> तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं मुनिपुङ्गवम्।<br /> <br /> क्व भवांस्त्वरितो याति किं च कार्यं चिकीर्षति॥ 1-42-36<br /> <br /> काश्यप उवाच<br /> <br /> नृपं कुरुकुलोत्पन्नं प[रि]रीक्षितमरिन्दमम्।<br /> <br /> तक्षकः पन्नगश्रेष्ठस्तेजसाद्य प्रधक्ष्यति॥ 1-42-37<br /> <br /> तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण तेनाग्निसमतेजसा।<br /> <br /> पाण्डवानां कुलकरं राजानममितौजसम्।<br /> <br /> गच्छामि त्वरितं सौम्य सद्यः कर्तुमपज्वरम्॥ 1-42-38<br /> <br /> तक्षक उवाच<br /> <br /> अहं स तक्षको ब्रह्मंस्तं धक्ष्यामि महीपतिम्।<br /> <br /> निवर्तस्व न शक्तस्त्वं मया दष्टं चिकित्सितुम्॥ 1-42-39<br /> <br /> काश्यप उवाच<br /> <br /> अहं तं नृपतिं गत्वा त्वया दष्टमपज्वरम्।<br /> <br /> करिष्यामीति मे बुद्धिर्विद्याबलसमन्वितः॥ 1-42-40<br /> <br /> इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि आस्तीकपर्वणि काश्यपागमने द्विचत्वारिंशोऽध्यायः॥ 42 ॥</div>

P16459